Dalawang libreng libro mula National Museum of the Philippines

DALAWANG LIBRENG LIBRO MULA NATIONAL MUSEUM OF THE PHILIPPINES

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Sa unang araw pa lang ng Philippine Book Festival ay napagawi na ako sa booth ng National Museum of the Philippines. Tiningnan ko ang limang aklat na naroroon. Nakita ko ang hinggil sa Baybayin, na antigong panulat ng ating mga ninuno. Nais ko iyong bilhin.

Subalit sinabi sa akin ng babaeng naroon na libre lang nilang ibibigay ang dalawang aklat na magustuhan ko basta ipakita ko lang na nag-like ako sa facebook page ng National Museum of the Philippines. Ni-like ko naman at ipinakita sa kanila, at naglista ako ng pangalan at tsinekan ang mga nakuha kong libro. Kaya pala libre, nakalimbag sa kanang ibaba ng pabalat ang mga katagang "Not for Sale."

Ang dalawang aklat ay ang Baybayin: Mga Sinauna at Tradisyunal na Panulat sa Pilipinas (Ancient and Traditional Scripts in the Philippines), at ang Breaking Barriers ni Virginia Ty-Navarro. Talagang pinili ko ang Baybayin dahil iyon sana ang aking bibilhin, subalit libre pala. Ang kapartner na Baybayin, ayon sa staff ng museo, ay ang Breaking Barriers, kaya tanggapin na lang, kahit may isa pang aklat na mas gusto ko sanang makuha at mabasa, ang The Basi Revolt. Marahil dahil di pa ako gaanong interesado sa biswal kundi sa mga teksto, tulad ng mga tula, kwento, at sanaysay hinggil sa pulitika at kasaysayan.

Dalawang historical na babasahin sana, ang una'y Baybayin, at ikalawa'y The Basi Revolt. Ang Breaking Barriers naman ay pawang mga painting ni Navarro. Mga pamagat na pulos titik B - Baybayin, Breaking Barriers, at Basi.

Ang aklat na Baybayin ay may sukat na 8" x 11.5" at naglalaman ng 100 pahina (kung saan 8 pahina ang naka-Roman numeral), habang ang Breaking Barriers ay may sukat na  8 1/4" x 7 1/2" at 80 pahina (na 3 pahina ang walang nakalagay na bilang, at nagsimula ang pahina 1 sa kaliwa imbes na sa nakagawiang kanan).

Isa kong proyekto ang pagsusulat ng mga tulang nasa Baybayin, kaya interesado ako sa nasabing aklat.

Nakapaglibot pa ako sa mga sumunod na araw nang magbukas ako ng aking tibuyo o alkansya upang makabili ng mga gusto kong basahing aklat. Ang apat na araw ng Philippine Book Festival ay naganap noong Marso 13-16, 2025 sa Megatrade Hall, SM Megamall sa Lungsod ng Mandaluyong.

SALAMAT SA PAMBANSANG MUSEO

salamat sa dalawang libreng aklat na binigay

sa may booth ng National Museum of the Philippines

mga libro'y may 'Not for Sale' pang istiker na taglay

talagang pinili ko roon ang librong Baybayin

tungkol naman sa painting ang Breaking Barriers na aklat

na kapartner ng Baybayin, ayon sa istaf doon

nais ko sana'y ang The Basi Revolt ang mabuklat

subalit di ako nabigyan ng pagkakataon

maraming salamat pa rin sa Pambansang Museo

buti't natsambahan kong magtungo sa kanilang booth

sa Philippine Book Festival, kaygaganda ng libro

upang mga katanungan sa isip ko'y masagot

sa Pambansang Museo, taos kong pasasalamat

mabuti na lamang, kayo'y nakadaupang palad

asahan n'yo pong suporta ko'y aking isusulat

para sa kasaysayan, sa kapwa, at sa pag-unlad

03.17.2025

Ang aklat na Insurgent Communities ni Sharon M. Quinsaat

ANG AKLAT NA INSURGENT COMMUNITIES NI SHARON M. QUINSAAT

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Hindi ko pa personal na nakadaupang palad si Ms. Sharon M. Quinsaat, ang awtor ng aklat na Insurgent Communities: How Protests Create a Filipino Diaspora. Subalit nagkausap na kami sa pamamagitan ng gmail dahil inirekomenda ako sa kanya upang i-transcribe ang dalawang casette tape hinggil sa kanyang panayam sa mga OFW. Panahon iyon bago magkapandemya. Bilang pultaym na aktibista, nabayaran naman ako sa gawaing ito na nakatulong sa aking pagkilos at matupad ang iba pang gawain.

Kaya nang makita ko ang kanyang aklat sa booth ng Ateneo de Manila University Press sa Philippine Book Festival 2025 sa SM Megamall ay naisipan ko agad iyong bilhin. Subalit kulang ang aking salapi sa unang araw na pagtungo sa nasabing festival. Nagkakahalaga iyon ng P490.00.

Pagbalik ko sa ikatlong araw, aba'y bumaba na ang presyo, at nabili ko iyon sa halagang P360.00 mula sa orihinal na P490.00. Kaya nakatipid din ako ng P130.00 kung saan ang isandaang piso roon ay naibili ko ng tigsisingkwenta pesos na aklat pampanitikan sa booth naman ng UST Publishing House. Maraming salamat.

Ang nasabing aklat ay may sukat na 6" x 9" at kapal na 5/8" ay naglalaman ng 246 pahina (20 dito ang naka-Roman numeral). Binili ko iyon upang mabasa, at higit pa, bilang pakikiisa at pagsuporta sa awtor sa kanyang inilathalang aklat. Bukod sa Introduksyon at Konklusyon, ang aklat na ito'y binubuo ng mahahalagang paksa sa limang kabanata:

1. Movement(s) ang Identities: Toward a Theory of Diaspora Construction through Contention;

2. Roots and Routes: Global Migration of Filipinos;

3. Patriots and Revolutionaries: Anti-Dictatorship Movement and Loyalty to the Homeland;

4. Workers and Minorities: Mobilization for Migrants' Rights and Ethnic/National Solidarity; at

5. Storytellers and Interlocutors: Collective Memory Activism and Shared History

Ano nga ba ang diaspora na nabanggit sa pamagat ng aklat? Ayon sa Merriam-Webster Dictionary, ang diaspora ay a: people settled far from their ancestral homelands; b: the places where people settled and established communities far from their ancestral homelands; at c: the movement, migration, or scattering of a people away from an established or ancestral homeland. O sa wikang Filipino ay a: mga taong nanirahan malayo sa kanilang lupang ninuno o tinubuang bayan; b: mga lugar na tinahanan ng mga tao at nagtatag ng mga pamayanang malayo sa kanilang lupang ninuno o tinubuang lupa; sa c: ang kilusan, migrasyon, o paglikas ng isang tao nang malayo sa isang itinatag o lupang ninuno o tinbubuang bayan.

Sa likod na pabalat ng aklat ay mababasa ang hinggil sa diaspora na aking sinipi para sa mambabasa:

"When people migrate and settle in other countries, do they automatically form a diaspora? In Insurgent Communities, Sharon M. Quinsaat explains the dynamic process through which a diaspora is strategically constructed. Quinsaat looks to Filipinos in the United States and the Netherlands - examining their resistance against the dictatorship of Ferdinand Marcos, their mobilization for migrants' rights, and the construction of a collective memory of the Marcos regime - to argue that diasporas emerge through political activism. Social movements provide an essential space for addressing migrants' diverse experiences and relationships with their homeland and its history. A significant contribution to the interdisciplinary field of migration and social movements studies, Insurgent Communities illuminates how people develop collective identities in times of social upheaval."

Isinalin ko ito sa wikang Filipino: "Kapag lumikas at nanirahan na sa ibang bansa ang mga tao, awtomatiko na ba silang bumubuo ng diaspora? Sa Insurgent Communities, ipinaliwanag ni Sharon M. Quinsaat ang dinamikong proseso kung saan ang isang diaspora ay estratehikong nabuo. Tiningnan ni Quinsaat ang mga Pilipino sa Estados Unidos at Netherlands - sinuri ang pagtutol nila sa diktadura ni Ferdinand Marcos, ang sama-sama nilang pagkilos para sa karapatan ng migrante, at ang pagbubuo ng kolektibong memorya ng rehimeng Marcos - upang ikatwirang lumitaw ang mga diaspora sa pamamagitan ng pulitikal na aktibismo. Naglaan ng mahahalagang espasyo ang mga panlipunang kilusan sa pagtugon sa samutsaring karanasan at ugnayan ng mga migrante sa kanilang tinubuang bayan at sa kasaysayan nito. Isang makabuluhang ambag sa interdisiplinaryong larangan ng migrasyon at pag-aaral ng mga panlipunang kilusan, naipaliwanag sa Insurgent Communities kung paano umuusbong ang mga kolektibong pagkakakilanlan ng mga tao sa panahon ng agarang pagbabagong panlipunan."

Ginawan ko ng munting tula ang usaping ito.

DIASPORA

kaytalim sa diwa ng nabili kong aklat

pag-iisipin ka ng mga nakasulat

sa kahulugan ng diaspora'y namulat

mula sa panulat ni Sharon M. Quinsaat

sa Philippine Book Festival ay nabili ko

sa panahong pawang mura ang mga libro

sa animo'y pistang pinuntahan ng tao

di pinalampas ang pagkakataong ito

magkaroon ng librong ito'y pagsuporta

sa awtor na sa email lamang nakilala

at may ginawa akong trabaho sa kanya

noong panahon bago pa magkapandemya

salamat, ako'y taasnoong nagpupugay

sa awtor sa kanyang sinulat na kayhusay

malaking ambag sa makababasang tunay

uukit sa diwa't mga pala-palagay

03.16.2025

Ang aklat ni Ka Dodong

ANG AKLAT NI KA DODONG

ang Notes from the Philippine Underground
tatlong daang higit ang pahina
na aklat ni Ka Dodong Nemenzo
ay nasa Philippine Book Festival

nagbutas pa ako ng tibuyô
nang mabili ang nasabing libro
ganyan ang aktibistang Spartan
kung gustong bumili, may paraan

presyo'y higit limang daang piso
sa booth ng UP Press puntahan n'yo
collector's item ko na ang libro
sa libreng oras babasahin ko

sa Philippine Book Festival, tara
maraming aklat kang makikita
basahin ang aklat ni Ka Dodong
may ningas kang matatanaw doon

- gregoriovbituinjr.
03.14.2025

* Ang Philippine Book Festival sa 4th Flr. ng SM Megamall ay mula Marso 13 hanggang 16, 2025.

Nilay sa pagbaka

NILAY SA PAGBAKA

nanilay ko bawat pakikibaka

bakit dapat baguhin ang sistema?

bakit igagalang ng bawat isa

ang pagkatao't dignidad ng kapwa?

ano ba ang pantaong karapatan?

ano iyang hustisyang panlipunan?

bakit mga ito'y ipaglalaban?

bakit ba pagbabago'y ating asam?

nakatingala muli sa kisame

habang may minumuni sa kukote

ano ang ating adhika't mensahe?

sa mundong sangkatutak ang salbahe?

pagbabago ng sistema'y di biro

kahit madalas ako'y hapong-hapo

tuloy ang pagkilos ng buong puso

nang lipunang makatao'y matayo

- gregoriovbituinjr.

02.26.2025

Ang makatang Percy Bysshe Shelley

ANG MAKATANG PERCY BYSSHE SHELLEY

hanga rin ako sa makatang Percy Bysshe Shelley

pagkat siya'y makatang radikal na masasabi

mithi kong tula niya'y isalin sa ating wika

upang mga katha niya'y mabasa rin ng madla

may nakita akong aklat siya ang tinalakay

di pa mahiram sa opis na pinuntahang tunay

radikal mag-isip lalo't itinaguyod naman

pantay na pamamahagi ng yaman sa lipunan

ang kanyang aktibismo't mga akdang pulitikal

ay mababasa kung gaano siya ka-radikal

napagnilayan din niya noon ang Rebolusyong 

Pranses, pati na ang pamumuno ni Napoleon

sumuporta sa himagsik laban sa monarkiya

sa Espanya, pati nang mga Griyego'y mag-alsa

laban sa imperyong Ottoman, makatang idolo

na itinuturing na sosyalista katulad ko 

sana'y mahiram ko't mabasa ang libro sa opis

na sana'y di anayin o kainin lang ng ipis

mahalagang talambuhay niya'y aking manamnam

inspirasyon siya kaya libro'y nais mahiram

- gregoriovbituinjr.

02.19.2025

Pagtatanggol sa sarili

PAGTATANGGOL SA SARILI

bata pa'y nakilala na si Bruce Lee

mga akda niyang libro'y binili

hinggil sa JiKunDo, pati na sine

niya'y pinanood ko at nawili

sumunod, pelikula ni Jackie Chan

walang aklat niya akong nalaman

pagsusulat ba'y di nakagawian

kundi panoorin lang sa sinehan

nariyan din sina Jet Li, Samo Hung,

at marami pa, kung sila'y magsabong

tila sa kalaban di umuurong

sa sarili ako'y napapatanong

kung fu nila ay nais kong basahin

kanilang akda'y tiyak kong bibilhin

aralin, suriin, sanayin, gawin

nang sarili'y maipagtanggol natin

bata pa'y inaral na ang tae kwon do

may YawYan din ang mga Pilipino

na si Nap Fernandez ang guro nito

kay Bruce Lee, salamat sa iyong libro

- gregoriovbituinjr.

02.15.2025

Pagbabasa sa madaling araw

PAGBABASA SA MADALING ARAW

naalimpungatan akong sadya

nang may kumaluskos sa kusina

tila ba naglalaro ang daga

mula sa labas, nasok ang pusa

at di na rin ako nakatulog

pagkat nawala na rin ang antok

sa pagbabasa na lang uminog

ang mundo kong puno ng pagsubok

hanggang aklat ay aking nagalaw

nagbasa na sa madaling araw

libro na ang aking kaulayaw

dito'y may pag-asang natatanaw

ngunit nais ko pa ring umidlip

upang ituloy ang panaginip

kung saan ako'y may sinasagip

na sa tren ay muntik nang mahagip

- gregoriovbituinjr.

02.13.2025