Salin ng akda ni Hemingway

SALIN NG AKDA NI HEMINGWAY

nakita kong muli sa munti kong aklatan

akda ni Hemingway sa buhay-karagatan

ang "The Old Man and the Sea" na sinalin naman

ni Jess Santiago na kilala sa awitan

sa The Bookshop ng UP Hotel nabili ko

sa halagang sandaan at limampung piso

naglathala'y Sentro ng Wikang Filipino

binubuo ng sandaang pahina ito

buti't naisalin na ang ganitong akda

nang sa gaya ko'y maging kauna-unawa

lalo't isang Nobel Prize winner ang maykatha

na pagpupugayan mo sa kanyang nagawa

ating basahin "Ang Matanda at ang Dagat"

sinalin sa ating wika't isinaaklat

kaygaan basahin, madaling madalumat

mabuhay ang nagsalin, maraming salamat!

- gregoriovbituinjr.

06.22.2024

Pagbili ng aklat

PAGBILI NG AKLAT

pag may kaunting salapi

libro'y aking binibili

ngunit paksa'y pinipili

ninanamnam ng mabuti

pag may natira sa pera

damit naman ang bibilhin

may laan din sa pamilya

pambili ng makakain

sa aklat ko nahahango

ang maraming tula't kwento

kaya agad narahuyo

sa naggagandahang libro

pagkat nakapagmumulat

kaya magbasa ang nais

kung gusto mo rin ng aklat

pumunta na sa Books for Less,

Fully Booked, National Bookstore,

Powerbooks, Biblio, Goodwill,

Solidaridad, Rex Bookstore,

Popular Bookstore, o Book Sale

- gregoriovbituinjr.

06.13.2024

Walong libreng aklat mula sa KWF

WALONG LIBRENG AKLAT MULA SA KWF

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nang nabasa ko sa anunsyo ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) na may booth sila sa Luneta Park mula ngayon hanggang bukas bilang paghahanda nila sa "Araw ng Kalayaan" ay talagang sinadya ko sila, lalo na't patungo naman ako sa isang pulong sa ilang kasama sa San Andres Bukid sa Maynila bilang isa sa gawain ko sa Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML).

Bilang makata't aktibistang manunulat, sinusuportahan ko ang anumang aktibidad hinggil sa sariling wika, lalo na sa panitikan. Kaya hindi na ako nagdalawang-isip na magtungo sa Luneta at hanapin ang booth ng KWF.

Pagdating ko sa Luneta, maraming booth ang naroon, na pawang mga ahensya ng pamahalaan. Napadaan ako sa booth ng Department of Agriculture, at nakahingi ng apat na primer mula sa Bureau of Plant Industry: Gabay sa Pagtatanim ng Malunggay, Pagpapatubo ng Gulay sa Pamamagitan ng Hydroponics, Organic Production of Cashew Planting Materials, at Organic Mugbean Seed Production. At nabigyan nila ako ng limang balot ng iba't ibang binhing pantanim.

Nag-ikot pa ako hanggang matagpuan ko ang booth ng KWF. Doon ay nabigyan nila ako ng walong mahahalagang aklat ng libre, na may nakatatak sa loob na Komplimentaryong Kopya mula sa KWF. Halos matalon ako sa tuwa. Naroon din ang isang kawani ng KWF na kumumusta sa akin, at sinabing nagkita na kami sa University of Asia and the Pacific, nang inilunsad nitong Abril ang Layag, na isang araw na kumperensya ng mga tagasalin. 

Ang mga aklat na ibinigay ng KWF ay ang mga sumusunod:

Dalawang Maikling Kwento

1. Kung Ipaghiganti ang Puso - ni Deogracias A. Rosario, 16 pahina

2. Ang Beterano - ni Lazaro Francisco, 28 pahina

Dalawang Maikling Kwentong Salin mula sa Ingles

3. Malaki at Maliit na Titik - ni Manuel E. Arguilla, salin ni Virgilio S. Almario, 36 pahina

4. Rubdob ng Tag-init - ni Nick Joaquin, salin ni Michael M. Coroza, 28 pahina

Tatlong Sanaysay sa Mahahalagang Usapin

5. Monograph 7: Purism and "Purism" in the Philippines, ni ni Virgilio S. Almario, 84 pahina

6. Monograph 9: Filipino at Amalgamasyong Pangwika - ni Virgilio S. Almario, 72 pahina

7. Monograph 11: Tatlong Siglo ng Pagsasaling Teknikal sa Filipinas - ni Virgilio S. Almario, at Pampanitikang Gawain ang Pagsasalin - ni Michael M. Coroza, 64 pahina

At isa pa:

8. Ang Tsarter ng ASEAN, 56 pahina

Ang una hanggang ikapito ay pareho-pareho ang sukat: 5.5" x 8.5" samantalang ang ikawalo ay maliit, na may sukat na 4.25" x 5.75".

Isa lang ang binili ko roon na may presyo talaga. Ang aklat na Introduksyon sa Leksikograpya sa Filipinas, ni Virgilio S. Almario, kalakip ang mga saliksik nina Cesar A. Hidalgo at John Leddy Phelan. Ang aklat na itong binubuo ng 248 pahina ay may sukat na 7" x 10".

Matapos iyon ay saka na ako nagtungo sa pulong namin sa San Andres.

Kumbaga, isang magandang karanasan na nakapunta ako sa booth ng KWF at nabigyan ako ng walong libreng libro. Maraming maraming salamat po.

MUNTING PASASALAMAT SA KWF

salamat po sa Komisyon sa Wikang Filipino

sa ibinigay na walong kopyang komplimentaryo

sadyang sa munti kong aklatan ay nadagdag ito

na aking babasahin naman sa libreng oras ko

apat na maikling kwento, dalawa rito'y salin

mga sanaysay pa sa pampanitikang usapin

ang Tsarter ng ASEAN ay maganda ring aralin

tiyak kong mga ito'y kagigiliwang basahin

tangi kong binili'y ang librong Leksikograpiya

interesado ako sa paksa't nais mabasa

leksikograpo'y tagatipon ng salita pala

na diksyunaryo ang proyekto't kanilang pamana

muli, maraming salamat sa nasabing Komisyon

ang mga bigay ninyong libro'y yaman ko nang ipon

bilang makata ng wika, ito'y isa kong misyon

upang mapaunlad ang wika kasabay ng nasyon

06.10.2024

P59 bawat aklat

P59 BAWAT AKLAT

Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nakamura ako ng bili ng mga aklat. Buti't nagtungo ako sa 25th Philippine Academic Book Fair sa Megatrade Hall 1, sa SM Megamall sa Lungsod ng Mandaluyong. Sa UP Press ay maraming bargain na aklat sa halagang P59 bawat isa at may ilang P30 naman. Tatlong aklat ng tulang binili ko'y akda ng dalawang national artist for literature. Dalawa kay Gemino H. Abad at isa kay Cirilo H. Bautista.

Huling araw na pala iyon ng tatlong araw na book fair kaya agad akong pumunta. Kabibigay rin lang ng alawans ko mula sa KPML (Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod) kung saan naglilingkod ako roon bilang halal na sekretaryo heneral. Imbes na alak at sigarilyo (di naman ako nagyoyosi) at bilang mananaludtod ay bisyo kong mangolekta ng aklat pampanitikan kaya iyon ang pinagkagastusan ko. Nagtira naman ako para sa pang-araw-araw na gastusin. Bihira lang naman ang ganitong book fair.

Nilibot ko muna ang buong paligid. Iba't ibang publishing house ang kalahok doon. At agad akong tumigil nang makita ko na ang booth ng University of the Philippines Press, at sa dakong bargain ay nakita ko ang mga pinangarap kong libro noon, na ngayon ko lang nabili.

Binili ko ang mga sumusunod na aklat:

1. Ang Gubat - ni William Pomeroy (kanuuang 380 pahina, 52 pahina ang Roman numeral, at 328 ang naka-Hindu Arabic numeral) 

2. Bilanggo - ni William Pomeroy (232 pahina sa kabuuan, kasama na ang 18 pahinang naka-Roman numeral)

3. Mula sa mga Pakpak ng Entablado - ni Joi Barrios (322 ang kabuuang pahina)

4. Pag-aklas / Pagbaklas / Pagbagtas - ni Rolando B. Tolentino (314 ang kabuuang pahina)

5. Mindanao on My Mind and Other Musings - ni Nikki Rivera Gomez (274 ang kabuuang pahina)

6. Canuplin at iba pang akda ng isang manggagawang pangkultura - ni Manny Pambid (454 ang kabuuang pahina)

7. Makinilyang Altar - ni Luna Sicat-Cleto (166 ang kabuuang pahina)

8. Decimal Places - Poems - ni Ricardo De Ungria (134 ang kabuuang pahina)

9. Where No Works Break, New Poems and Past - ni national artist for literature Gemino H. Abad (190 ang kabuuang pahina)

10. The Light in One's Blood: Select Poems, 1973-2020 - ni national artist for literature Gemino H. Abad (368 ang kabuuang pahina)

May iba pa akong nabiling aklat, dalawang tigsandaang piso at tatlong tigte-trenta pesos. Opo, P30 lang, ganyan kamura.

Hindi na ako nagdalawang isip na bilhin ang aklat na "Ang Luwa at Iba Pang Tula ni Jose Badillo" pagkat nabanggit na ito sa akin ilang taon na ang nakararaan ni Ka Apo Chua, na isang makatang Batangenyo. Isa si Ka Apo sa mga tatlong editor ng nasabing aklat. Binubuo ito ng 390 pahina, kung saan ang 30 pahina ay nakalaan sa Talaan ng Nilalaman, Pagkilala at Pasasalamat, at Introduksyon ni Ka Apo Chua. Nakatutuwang nabili ko na ang aklat na ito ngayon at sa murang halagang P100.

P100 rin ang "Migrations and Mediations: The Emergence of Southeast Asian Diaspora Writers in Australia, 1972-2007" (474 kabuuang pahina) ni Jose Wendell P. Capili.

Tigte-trenta pesos naman ang mga makasaysayang akdang Lupang Hinirang (140 ang kabuuang pahina) ni Pedro L. Ricarte, na unang nilathala ng Philippine Centennial Commission, ang Tinik sa Dila, isang Katipunan ng mga Tula (158  ang kabuuang pahina) ni national artist for Literature Cirilo F. Bautista, at ang Himagsik ni Emmanuel (184 na pahina) ni Domingo Landicho, na agad namang binasa ng aking pamangkin.

Mahahalaga ang mga aklat na ito, na halos lahat ay pampanitikan, at ang iba'y pangkasaysayan, na magandang ambag sa munti kong aklatan.

Taospusong pasasalamat talaga sa UP Press na nagbenta ng aklat nila sa murang halaga. Mabuhay kayo, UP Press!

Aabangan ko ang mga susunod pang Philippine Academic Book Fair dahil masaya ang pakiramdam na naroroon ka sa mga ganoong malaking aktibidad.

06.07.2024

Pagsisikap sa pagkatha ng kwento

PAGSISIKAP SA PAGKATHA NG KWENTO

dapat pagbutihin ang pagkatha ng kwento

upang mabasa ng masang dukha't obrero

lalo't malalathala ito sa diyaryo

publikasyon ng mahihirap na totoo

na daluyan ng pahayag hinggil sa isyu

kaya binabasa pati mga polyeto

nagsikap na mag-ipon upang makabili

ng mga aklat ng kwento nina Tagore,

Irving, Austen, Jack London, F. Sionil Jose,

Lovecraft, Mark Twain, upang sanayin ang sarili

sa pagkatha ng kwentong sa masa'y may silbi

na balang araw ay maipagmamalaki

salamat at may Taliba ng Maralita

na natatanging diyaryong naglalathala

ng aking kwento't tula, na kung ito'y wala

walang lalagakan ng aking mga akda

- gregoriovbituinjr.

05.29.2024

* Taliba ng Maralita - opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML)

Ang dalawang edisyon ng aklat na "Jose Corazon de Jesus: Mga Piling Tula"

ANG DALAWANG EDISYON NG AKLAT NA "JOSE CORAZON DE JESUS: MGA PILING TULA"

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Mayroon na akong dalawang edisyon ng aklat na "Jose Corazon de Jesus" Mga Piling Tula" na ang pagitan ng pagbili ko sa mga ito ay dalawampung taon at apat na buwan. Ang editor ng mga nasabing aklat ay si National Artist for Literature Virgilio S. Almario.

Ang unang edisyon, na may paunang salita ng namayapa nang dating Senador Blas F. Ople, ay nabili ko sa halagang P250.00 sa National Book Store sa Gotesco Grand Central sa Lungsod ng Caloocan noong Disyembre 23, 2003. May sukat itong 5 3/4 x 8 3/4, may kapal na kalahating pulgada, at binubuo ng 252 pahina, 200 pahina ang nasa Hindu-Arabic numeral habang 52 pahina ang naka-Roman numeral.

Ang ikalawang edisyon naman ay nabili ko sa halagang P350.00 noong Abril 17, 2024, sa Gimenez Gallery ng UP Diliman, habang inilulunsad doon ang 50th UMPIL National Writers Congress at ika-37 Gawad Pambansang alagad ni Balagtas. May sukat itong 5 3/4 x 8 3/4, may kapal na 7/8 pulgada, at binubuo ng 270 pahina, 260 pahina ang nasa Hindu-Arabic numeral habang 10 naman ang bumubuo sa pahinang pampamagat, karapatang-sipi at talaan ng nilalaman.

Sa pabalat ng unang edisyon ay tatlo ang litrato ni de Jesus, habang isang litrato na lang sa binagong edisyon.

Sa unang edisyon, ang pambungad ni Almario, na may pamagat na "Mga Kuwintas ng Bituin at Luha: Isang Pagbabalik sa Buhay at Tula ni Jose Corazon de Jesus" ay nagsimula sa pahina xiii at nagtapos sa pahina l, o pahina 13 hanggang 50. Kaya 38 pahina iyon (50 - 13) + 1 = 38.

Sa ikalawang edisyon, nagkaroon ng mga dagdag o inapdeyt ni Almario ang pambungad, subalit umabot na lamang iyon ng 33 pahina, dahil mas maliit ang sukat ng font nito kumpara sa unang edisyon. Nakalagay din sa dulo niyon:

Unang bersiyon: 9 Oktubre 1984

Binago: 22 Oktubre 2022

Gayunpaman, napansin ko sa ikalawang edisyon na may ilang natanggal na tula mula sa unang edisyon.

Suriin natin ang talaan ng nilalaman. Hinati sa apat na kabanata ang mga tula, na nilagyan ng pamagat:

Ibong Asul - 32 tula sa unang edisyon; 29 tula sa ikalawang edisyon; 3 tula ang nawala

Ang Pamana - 38 tula sa unang edisyon; 32 tula sa ikalawang edisyon; 6 na tula ang nawala

Sa Siyudad ng Ilaw - 32 tula sa unang edisyon; 24 tula sa ikalawang edisyon; 8 tula ang nawala

Bayan Ko - 29 tula sa unang edisyon; 27 tula sa ikalawang edisyon; 2 tula ang nawala

Kung isasama ang pambungad na tulang Paghahandog na nasa una't ikalawang edisyon, na hindi kasama sa mga nabanggit na kabanata, ang unang edisyon ay binubuo ng 132 tula, habang ang ikalawang edisyon ay binubuo na lamang ng 113 tula, at 19 na tula ang tinnggal sa ikalawang edisyon.

Kaya maganda pa ring mayroon ako ng unang edisyon dahil mababasa ko pa rin ang nawalang 19 na tula sa ikalawang edisyon.

Kumatha ako ng munting tula hinggil dito:

ANG AKLAT NG MGA TULA NI HUSENG BATUTE

mayroon na akong / dalawang edisyon

ng aklat ng tula / ni Jose Corazon

de Jesus, tunay na / naging inspirasyon

sa tugma't sukat na / dito natitipon

ngunit una'y tila / iba sa ikalwa

pagkat labingsiyam / na tula'y wala na

siya namang aking / ipinagtataka

na tulang nawala'y / wala ring kapara

gayunman, saludo / pa rin kay Sir Rio

siyang nagsaliksik / at nagtipon nito

nagkaroon tayo / ng nasabing libro

mga tulang ginto / bagamat di puro

tanging masasabi'y / maraming salamat

mga tula rito'y / nakapagmumulat

tulang Manggagawa'y / inspirasyong sukat

na paborito kong / agad nadalumat

05.17.2024

Xanadu

XANADU

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

May awitin noon si Olivia Newton-John na ang pamagat ay Xanadu. Pamilyar pa ako hanggang ngayon sa tono ng nasabing awit.

Hanggang sa mabili ko sa Fully Booked ang aklat na Khubilai Khan, Lord of Xanadu, Emperor of China, na inakda ni Jonathan Clements.

Binalikan ko ang liriko ng awit. Narito ang ilang talata:

A place where nobody dared to go

The love that we came to know

They call it Xanadu (it takes your breath and it'll leave you blind)

And now, open your eyes and see

What we have made is real

We are in Xanadu (you dream of it, we offer you)

A million lights are dancing and there you are, a shooting star

An everlasting world and you're here with me, eternally

Xanadu, Xanadu

(Now we are here) in Xanadu

Isinalin ko ito sa wikang Filipino:

Isang lugar kung saan walang nangahas pumunta

Ang pag-ibig na ating nabatid

Tinatawag nila iyong Xanadu (tangay nito ang iyong hininga't iiwan kang bulag)

At ngayon, buksan mo ang iyong mga mata at tingnan

Kung ginawa natin ay totoo

Tayo'y nasa Xanadu (pinangarap mo ito, iniaalok namin sa iyo)

Isang milyong ilaw ang sumasayaw at narito ka, isang bulalakaw

Isang mundong walang hanggan at narito ka sa piling ko, magpakailanman

Xanadu, Xanadu

(Narito na tayo ngayon) sa Xanadu

Tila baga ang Xanadu na tinutukoy sa awit ay isang paraiso ng pag-ibig na walang nangahas magpunta dahil marahil malayo sa tunay na daigdig. O kaya'y isang lungsod ng mga ilaw na nasa kalawakan.

Subalit ang apo ni Genghis Khan, pinuno ng Mongolia noon, na si Khubilai Khan, ayon sa aklat na nabili ko, ay Lord of Xanadu, Emperor of China, o Panginoon ng Xanadu, Emperador ng Tsina. Nasa loob ba ng Tsina ang Xanadu, o nasa katabing lugar nitong Mongolia?

Naging duguan ba ang lupa ng Xanadu dahil sa pananakop nina Genghis Khan, at sumunod ay ang kanyang apong si Khubilai Khan? Sa awit, ang Xanadu ay isang lugar na hindi mapuntahan. Marahil, dahil ba isa na itong malawak na sementeryo na kayraming pinaslang ang hukbong pinamunuan ni Khubilai Khan? Ano ang itsura ng Xanadu ni Khubilai Khan?

Ayon sa Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Xanadu), Xanadu may refer to: Shangdu, the summer capital of Yuan dynasty ruled by Khubilai Khaan, grandson of Genghis Khaan.

- a metaphor for opulence or an idyllic place, based upon Samuel Taylor Coleridge's description of Shangdu in his poem Kubla Khan

(Ang Xanadu ay maaaring tungkol sa: Shangdu, ang summer capital ng Yuan dynasty na pinamumunuan ni Khubilai Khaan, apo ni Genghis Khaan.

- isang metapora para sa karangyaan o isang lugar na may kaaya-ayang pamumuhay, batay sa paglalarawan ni Samuel Taylor Coleridge sa Shangdu sa kanyang tulang Kubla Khan

Ayon muli sa Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Shangdu): Ang Xanadu o Shangdu ay matatagpuan sa kasalukuyang Zhenglan Banner, sa loob ng Mongolia. Noong Hunyo 2012, ginawa itong World Heritage Site para sa makasaysayang kahalagahan nito at para sa kakaibang paghahalo ng kulturang Mongolyano at Tsino.

Inilarawan din ito ng makatang si Samuel Taylor Coleridge sa kanyang tulang Kubla Khan, na ang unang talata ay ito:

In Xanadu did Kubla Khan

A stately pleasure-dome decree:

Where Alph, the sacred river, ran

Through caverns measureless to man

Down to a sunless sea.

So twice five miles of fertile ground

With walls and towers were girdled round;

And here were gardens bright with sinuous rills

Where blossom'd many an incense-bearing tree;

And here were forests ancient as the hills,

Enfolding sunny spots of greenery.

Balak kong isalin sa wikang Filipino ang buong tula ni Coleridge na nasa limampu't apat na taludtod. Subalit hindi pa magawa ngayon. Gayunpaman, nakahilera na ito sa aking mga planong tulang salin.

Sa ngayon, nais ko munang kumatha ng tula hinggil sa Xanadu:

XANADU

isang awiting narinig noon

inawit ni Olivia Newton-John

nakahahalinang dinggin iyon

pagkat mapapaindak ka roon

ang Xanadu'y isang lugar pala

tawag din ay Shangdu sa Mongolia

doon si Kubla Khan nakilala

at si Genghis Khan ay lolo niya

nakabili nga ako ng libro

naakit na ako ng titulo

ang "Khubilai Khan, Lord of Xanadu"

aba'y Xanadu, pamilyar ako

babasahin ko ang talambuhay

ni Khubilai Khan, at magninilay

ang Xanadu ba kung malalakbay

ay mapuntahan ko kayang tunay?

05.13.2024